Valpreventie betekent het voorkomen van vallen. Vooral ouderen behoren tot de groep met de meeste valincidenten. Met het ouder worden neemt het risico op vallen toe, wat vaak leidt tot letsel en ziekenhuisopnames. Dit heeft niet alleen lichamelijke, maar ook mentale gevolgen. Een val kan bovendien leiden tot sociale isolatie en een verminderde kwaliteit van leven.
Wanneer er sprake is van een verhoogd valrisico, is het belangrijk om snel te starten met een valanalyse of screening. Valpreventieve fysiotherapie heeft namelijk een aantoonbare impact op het voorkomen én herstellen van valincidenten.
Oorzaken van vallen
Een val kan verschillende oorzaken hebben. Denk aan:
- medicijnen of alcohol
- bijvoorbeeld verkeerd schoeisel of ondeugdelijke loophulpmiddelen
- gladde of oneffen vloeren, slechte verlichting, of het ontbreken van leuningen en voldoende loopruimte
Daarnaast spelen ook lichamelijke en geestelijke factoren een rol. Naarmate u ouder wordt, verandert uw lichamelijke conditie. Minder bewegen leidt tot minder soepelheid en spierkracht, waardoor het lichaam stijver aanvoelt. Bewegingen en reacties worden trager, risico’s worden minder goed herkend en men reageert minder snel.
Veel ouderen met een matig tot hoog valrisico ervaren meerdere van de volgende fysieke beperkingen:
- Duizeligheid
- Slechte mobiliteit (moeite met bewegen, lopen of in balans blijven)
- Verstoord evenwicht
- Zichtproblemen
Ook geestelijke factoren kunnen bijdragen, zoals:
- Dementie
- Psychische verwarring
- Angst om te vallen
Waarom fysiotherapie bij valpreventie?
Voorkomen is beter dan genezen. Om het aantal valincidenten bij ouderen te verminderen, is valpreventie essentieel. De lichamelijke veranderingen die horen bij het ouder worden, hoeven geen probleem te zijn. Door actief te blijven onderhoudt u uw reflexen, spierkracht en coördinatie. Inactiviteit daarentegen vergroot het valrisico aanzienlijk.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat fysiotherapeutische valpreventie het valrisico bij ouderen kan verminderen. Verschillende effectieve interventies zijn hiervoor ontwikkeld. Een goede begeleiding door een gespecialiseerde fysiotherapeut is daarbij onmisbaar. Valpreventieve fysiotherapie ondersteunt een gezonde leefstijl en helpt u om weer actief deel te nemen aan het dagelijks leven.
Hoe werkt valpreventie fysiotherapie?
Stap 1: Valrisico-screening
De fysiotherapeut of de sport-welzijn medewerker beoordeelt met behulp van een Valrisicotest of u een laag, matig of hoog valrisico heeft.
Bent u de afgelopen 12 maanden gevallen? Dan is er sprake van een verhoogd risico, gebaseerd op drie factoren: valangst, mobiliteitsproblemen en valgeschiedenis.
Wanneer u niet bent gevallen, wordt het risico bepaald met een looptest over 4 meter.
Stap 2: Valanalyse
Bij een hoog valrisico voert de fysiotherapeut een uitgebreide valanalyse uit tijdens een intake van ongeveer 60 minuten. De valanalyse (volgens het protocol van Veiligheid.nl) brengt alle mogelijke oorzaken van vallen in kaart.
Stap 3: Advies op maat & valpreventieprogramma
Op basis van de analyse ontvangt u een persoonlijk advies met een uitgebreide risicoscore en aanbevelingen. Dit kan ook aanpassingen in de thuissituatie omvatten, zoals het verwijderen van losse kleedjes, het plaatsen van wandbeugels of het verbeteren van de verlichting.
De fysiotherapeut stelt vervolgens een persoonlijk valpreventieprogramma op, afgestemd op uw fysieke mogelijkheden en doelen. Indien nodig wordt de huisarts geïnformeerd om andere zorgverleners te betrekken.
Voor wie is valpreventietraining geschikt?
Valpreventietraining is geschikt voor iedereen die:
- één of meerdere keren is gevallen in de afgelopen 12 maanden,
- bang is om te vallen, of
- een aandoening heeft die het bewegen bemoeilijkt, zoals osteoporose of multiple sclerose (MS).
Deze training helpt om zelfvertrouwen en stabiliteit te vergroten, en vermindert de kans op vallen.
Behandelmethoden bij valpreventieve fysiotherapie
De fysiotherapeut gebruikt erkende en bewezen effectieve oefeningen, afgestemd op uw wensen en fysieke mogelijkheden.
Belangrijke onderdelen van het valpreventieprogramma zijn onder andere:
- Krachttraining (met name beenspieren)
- Balanstraining
- Evenwichtsoefeningen
- Het aanleren van een juiste valtechniek
- Wandelschema’s
- Psychosomatisch advies